คาทาน

วิธีเล่นเบื้องต้น

การเตรียมเกม

ประกอบกรอบทะเลหกชิ้นเข้าด้วยกันเพื่อสร้างขอบของเกาะ จากนั้นใส่แผ่นภูมิประเทศ หรือไทล์หกเหลี่ยม ลงในพื้นที่ตรงกลาง โดยสับแผ่นภูมิประเทศและวางแบบสุ่ม — ซึ่งจะทำให้เกาะมีหน้าตาแตกต่างกันทุกเกม สำหรับเกมแรกแนะนำให้จัดวางตามแผนที่ตัวอย่างในคู่มือ

ภูมิประเทศมีหกชนิด: เนินเขา (ผลิตอิฐ) ป่า (ผลิตไม้) ภูเขา (ผลิตแร่) ทุ่งนา (ผลิตข้าวสาลี) ทุ่งหญ้า (ผลิตขนแกะ) และทะเลทราย (ไม่ผลิตอะไร)

วางแผ่นตัวเลขบนแผ่นภูมิประเทศแต่ละแผ่น ยกเว้นทะเลทราย สำหรับเกมแรกให้วางตามแผนผังในคู่มือ ถ้าใช้การจัดกระดานแบบสุ่ม ให้ระวังไม่วางเลขแดงอย่าง 6 และ 8 ติดกัน

วางท่าเรือ (Harbor/Port) รอบขอบทะเลตามแผนผังในคู่มือ หรือสุ่มตามกฎการจัดกระดาน ท่าเรือเหล่านี้จะใช้ลดอัตราแลกเปลี่ยนกับธนาคารระหว่างเกม

ผู้เล่นแต่ละคนเลือกสีและรับชิ้นส่วนของสีนั้น: นิคม (Settlement หรือบ้าน) 5 หลัง เมือง (City) 4 หลัง ถนน 15 เส้น และการ์ดอ้างอิงต้นทุนการสร้าง 1 ใบ

แยกการ์ดทรัพยากรห้าชนิด (อิฐ ไม้ แร่ ข้าวสาลี ขนแกะ) ออกเป็นกอง ๆ ไว้ข้างกระดาน สับกองการ์ดพัฒนา (Development Card) และวางคว่ำหน้าไว้ วางแผ่น “Longest Road” และ “Largest Army” ไว้ข้างกระดาน วางตัวโจรบนแผ่นทะเลทราย

เริ่มต้นด้วยการทอยลูกเต๋าเพื่อตัดสินว่าใครเริ่มก่อน — ผู้ที่ทอยได้แต้มสูงสุดได้เริ่ม จากนั้นผู้เล่นคนแรกวางนิคม 1 หลังและถนน 1 เส้นบนจุดตัดและขอบของแผ่นภูมิประเทศ ตามเข็มนาฬิกา ผู้เล่นคนถัดไปทำเช่นเดียวกันจนครบทุกคน เมื่อทุกคนวางนิคมแรกแล้ว ลำดับจะย้อนกลับ (ทวนเข็มนาฬิกา) — ผู้เล่นคนสุดท้ายวางนิคมหลังที่สองและถนนเส้นที่สองก่อน วนกลับมาจนถึงผู้เล่นคนแรก หลังจากวางนิคมหลังที่สอง ผู้เล่นแต่ละคนรับการ์ดทรัพยากรจากแผ่นภูมิประเทศที่ติดกับนิคมหลังที่สอง — หนึ่งใบต่อหนึ่งแผ่น

ทรัพยากรและการผลิต

เกาะคาทานมีทรัพยากรห้าชนิด แต่ละชนิดผลิตโดยภูมิประเทศที่แตกต่างกัน:

ทะเลทรายไม่ผลิตทรัพยากรและเป็นที่อยู่เริ่มต้นของโจร

ลำดับการเล่น

ผู้เล่นที่เริ่มก่อนเป็นคนเริ่ม จากนั้นเล่นวนตามเข็มนาฬิกา ในเทิร์นของตัวเอง ผู้เล่นทำตามลำดับนี้:

1. ทอยลูกเต๋า — ทอยลูกเต๋าสองลูก ผลรวมคือเลขที่ผลิตทรัพยากร
2. เก็บทรัพยากร — ผู้เล่นทุกคนที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นภูมิประเทศที่มีหมายเลขตรงกับผลลูกเต๋า จะได้รับทรัพยากรจากแผ่นนั้น (นิคมได้ 1 ใบ เมืองได้ 2 ใบ)
3. ค้าขายและสร้าง — ผู้เล่นที่กำลังเล่นสามารถค้าขายกับผู้เล่นอื่น หรือแลกทรัพยากรกับธนาคาร/ท่าเรือ จากนั้นสามารถสร้างสิ่งก่อสร้างหรือซื้อการ์ดพัฒนาได้ เมื่อทำเสร็จแล้วประกาศจบเทิร์นและส่งต่อให้ผู้เล่นถัดไป

การทอยลูกเต๋าและการผลิตทรัพยากร

ผู้เล่นที่กำลังเล่นทอยลูกเต๋าสองลูก ผลรวมจะเป็นตัวกำหนดว่าแผ่นภูมิประเทศใดผลิตทรัพยากรในเทิร์นนั้น ตัวอย่างเช่น ถ้าทอยได้ 8 ผู้เล่นทุกคนที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นภูมิประเทศหมายเลข 8 จะได้รับทรัพยากรจากแผ่นนั้น — นิคมได้ 1 ใบ เมืองได้ 2 ใบ

เมื่อทอยได้ 7 — โจรตื่น:

ถ้าผลลูกเต๋าออกมาเป็น 7 จะไม่มีการผลิตทรัพยากร แต่เกิดสองอย่างแทน:

• ผู้เล่นทุกคนที่มีการ์ดทรัพยากรในมือเกิน 7 ใบ ต้องทิ้งครึ่งหนึ่ง (ปัดลง) เข้ากองกลาง
• ผู้เล่นที่ทอยได้ 7 ย้ายตัวโจรไปยังแผ่นภูมิประเทศใดก็ได้ และขโมยการ์ดทรัพยากร 1 ใบจากผู้เล่นคนหนึ่งที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นนั้น (ผู้เล่นเลือกเป้าหมายโดยจั่วการ์ดแบบสุ่มจากมือของเป้าหมาย)
• แผ่นภูมิประเทศที่มีโจรอยู่จะไม่ผลิตทรัพยากร แม้ว่าผลลูกเต๋าจะตรงกับหมายเลขของแผ่นนั้น

การค้าขาย

ผู้เล่นที่กำลังเล่นสามารถแลกเปลี่ยนทรัพยากรได้สองวิธี:

การค้ากับผู้เล่นอื่น: ผู้เล่นที่กำลังเล่นสามารถเสนอแลกเปลี่ยนทรัพยากรกับผู้เล่นคนใดก็ได้ โดยตกลงอัตราแลกเปลี่ยนกันเอง เช่น 1 ต่อ 1 หรือ 2 ต่อ 1 ก็ได้ แต่ต้องเป็นการแลกทรัพยากรทั้งสองฝ่าย ไม่ใช่การให้ฟรี ผู้เล่นอื่นไม่สามารถค้าขายระหว่างกันได้ เฉพาะผู้เล่นที่กำลังเล่นเท่านั้นที่เป็นฝ่ายเริ่มการค้า

การค้ากับธนาคารและท่าเรือ:

• อัตราปกติ: แลกทรัพยากร 4 ใบชนิดเดียวกัน รับทรัพยากรชนิดอื่น 1 ใบ
• ท่าเรือ 3:1: ถ้าผู้เล่นมีนิคมหรือเมืองติดกับท่าเรือที่มีเครื่องหมาย ”?” สามารถแลกทรัพยากร 3 ใบชนิดเดียวกัน รับทรัพยากรชนิดอื่น 1 ใบ
• ท่าเรือ 2:1: ถ้าผู้เล่นมีนิคมหรือเมืองติดกับท่าเรือที่ระบุทรัพยากรเฉพาะ สามารถแลกทรัพยากรชนิดนั้น 2 ใบ รับทรัพยากรชนิดอื่น 1 ใบ

ผู้เล่นสามารถค้าขายได้หลายครั้งในเทิร์นของตัวเอง การแลกกับธนาคารหรือท่าเรือต้องใช้ทรัพยากรชนิดเดียวกันตามอัตราที่กำหนด

การสร้าง

ผู้เล่นใช้ทรัพยากรเพื่อสร้างสิ่งก่อสร้างตามต้นทุนที่กำหนด:

กฎการวาง:

• ถนน: วางบนขอบของแผ่นภูมิประเทศ ต้องเชื่อมต่อกับถนน นิคม หรือเมืองของตัวเอง ห้ามทับซ้อนกับถนนของผู้เล่นอื่น
• นิคม: วางบนจุดตัดของแผ่นภูมิประเทศ ต้องเชื่อมต่อกับถนนของตัวเอง และต้องห่างจากนิคมหรือเมืองอื่น (ของตัวเองหรือของผู้เล่นอื่น) อย่างน้อยสองช่วงถนน (Distance Rule) — ถึงแม้ว่าถนนจะเชื่อมถึงกันแล้วก็ตาม หากมีนิคมหรือเมืองอยู่ในระยะหนึ่งช่วงถนน จะวางนิคมใหม่ไม่ได้
• เมือง: แทนที่นิคมที่มีอยู่แล้วของตัวเอง เมืองจะผลิตทรัพยากรสองเท่าเมื่อผลลูกเต๋าตรงกับหมายเลขของแผ่นภูมิประเทศที่ติดกัน

การ์ดพัฒนา

ผู้เล่นสามารถซื้อการ์ดพัฒนาได้ในเทิร์นของตัวเองด้วยต้นทุน ข้าวสาลี 1 + ขนแกะ 1 + แร่ 1 การ์ดพัฒนามีสามประเภท:

• อัศวิน (Knight): เมื่อเล่นการ์ดนี้ ผู้เล่นย้ายโจรไปยังแผ่นภูมิประเทศใดก็ได้ (เหมือนกับการทอย 7) และขโมยทรัพยากร 1 ใบจากผู้เล่นที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นนั้น ผู้เล่นที่เล่นการ์ดอัศวินใบที่สามและมีจำนวนอัศวินมากกว่าใคร จะได้รับแผ่น Largest Army (โบนัส 2 คะแนน) ถ้ามีผู้เล่นอื่นเล่นอัศวินมากกว่าในภายหลัง แผ่นจะย้ายไปให้
• การ์ดความก้าวหน้า (Progress): แบ่งเป็นสามชนิด:
  • Monopoly: เลือกทรัพยากรหนึ่งชนิด ผู้เล่นทุกคนต้องมอบทรัพยากรชนิดนั้นทั้งหมดให้ผู้เล่นที่ใช้การ์ด
  • Road Building: สร้างถนน 2 เส้นโดยไม่ต้องใช้ทรัพยากร
  • Year of Plenty (หรือ Invention): รับทรัพยากรสองใบชนิดใดก็ได้จากธนาคาร
• การ์ดคะแนนชัยชนะ (Victory Point): ให้คะแนน 1 แต้ม ผู้เล่นเก็บเป็นความลับ เมื่อผู้เล่นมีคะแนนครบ 10 แต้มในเทิร์นของตัวเอง สามารถเปิดเผยการ์ด Victory Point ทั้งหมดและชนะเกมได้ทันที

การ์ดอัศวินและการ์ดความก้าวหน้าเล่นได้อย่างมาก 1 ใบต่อเทิร์น และห้ามเล่นในเทิร์นที่เพิ่งซื้อมา บางใบสามารถเล่นก่อนทอยลูกเต๋าได้ตามข้อความบนการ์ด การ์ด Victory Point ไม่ได้ถูก “เล่น” — เก็บไว้และเปิดเผยเมื่อมีคะแนนพอที่จะชนะ โดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องจำนวนหรือเทิร์นที่ซื้อ

โจร

ตัวโจรเริ่มต้นบนทะเลทรายและถูกย้ายเมื่อมีผู้ทอยลูกเต๋าได้ 7 หรือเล่นการ์ดอัศวิน

เมื่อทอยได้ 7: ก่อนย้ายโจร ผู้เล่นทุกคนที่มีการ์ดในมือเกิน 7 ใบต้องทิ้งครึ่งหนึ่ง (ปัดลง) เข้ากองกลาง จากนั้นผู้เล่นที่ทอยได้ 7 ย้ายโจรไปยังแผ่นภูมิประเทศใดก็ได้ (ต้องเป็นแผ่นใหม่ ไม่ใช่แผ่นเดิม) และขโมยการ์ดทรัพยากร 1 ใบแบบสุ่มจากผู้เล่นคนหนึ่งที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นนั้น (ผู้เล่นเป้าหมายถือการ์ดคว่ำหน้าให้ผู้เล่นที่ขโมยเลือก)

เมื่อเล่นการ์ดอัศวิน: ผู้เล่นย้ายโจรไปยังแผ่นภูมิประเทศใดก็ได้ (ต้องเป็นแผ่นใหม่) และขโมยทรัพยากร 1 ใบจากผู้เล่นที่มีนิคมหรือเมืองติดกับแผ่นนั้น — ไม่มีการทิ้งการ์ดเมื่อเล่นอัศวิน การทิ้งครึ่งหนึ่งเกิดขึ้นเฉพาะเมื่อทอยได้ 7 เท่านั้น

แผ่นภูมิประเทศที่มีโจรอยู่จะไม่ผลิตทรัพยากรจนกว่าโจรจะถูกย้ายไปที่อื่น แม้ว่าผลลูกเต๋าจะตรงกับหมายเลขของแผ่นนั้น

การจบเกมและคะแนน

เกมจบลงเมื่อผู้เล่นคนใดคนหนึ่งมีคะแนนครบ 10 แต้มในเทิร์นของตัวเอง ผู้เล่นคนนั้นประกาศชัยชนะและชนะเกมทันที

แหล่งคะแนน:

Longest Road และ Largest Army สามารถเปลี่ยนมือได้: ถ้ามีผู้เล่นอื่นสร้างถนนยาวกว่าหรือเล่นอัศวินมากกว่า แผ่นโบนัสจะย้ายไปให้ผู้เล่นคนนั้น สำหรับ Longest Road ถ้ามีทางแยก ให้นับเส้นทางต่อเนื่องที่ยาวที่สุดเพียงสายเดียว และถนนที่ถูกนิคมหรือเมืองของผู้เล่นอื่นคั่นกลางจะถือว่าขาดจากกัน ผู้เล่นที่ต้องการแย่งโบนัสต้องทำให้ยาวกว่าผู้ถือเดิม ไม่ใช่แค่เสมอ